ទស្សនាវដ្ដីវិទ្យាសាស្ត្រថ្នាក់បណ្ឌិត នៃសាកលវិទ្យាល័យឥន្ទ្រវិជ្ជា បេក្ខជនបណ្ឌិត អឿង សៀង ក្រោមប្រធានបទ៖ ទស្សនទានទូទៅអំពីទីផ្សារការងារនៅកម្ពុជា

231

ទស្សនាវដ្ដីវិទ្យាសាស្ត្រថ្នាក់បណ្ឌិត លេខ០០២ របស់បេក្ខជនបណ្ឌិត អឿង សៀង មហាវិទ្យាល័យនីតិសាស្ត្រ ក្រោមប្រធានបទ៖ ទស្សនទានទូទៅអំពីទីផ្សារការងារនៅកម្ពុជា នៃសាកលវិទ្យាល័យឥន្ទ្រវិជ្ជា

១-ការពិនិត្យមើលឡើងវិញ និងវិភាគស្ថានភាព

កំណើនសេ​ដ្ឋកិច្ចដែលបានមកពីវិនិយោគទុន​​​ឯកជន ក្នុងស្រុកលើវិស័យសេវាកម្មមានចំនួនរ​ហូត​ដល់​៤៤ភាគ រយនៃវិនិយោគទុនសរុបដែលបានចុះបញ្ជី។ យោងតាមអ្នក​ជំនាញឯកទេ​សនៃ​វិទ្យាស្ថាន​សេដ្ឋកិច្ច​កម្ពុជាបានប៉ាន់ ប្រមាណថាការវិនិយោ​គផ្ទាល់ពីបរទេស​ដែលបានអនុវត្ត​ជាក់ស្តែង​នៅក្នុងឆ្នាំ​២០០៣ បានងើបឡើងយ៉ាងខ្លាំងពី កម្រិតទាបបំផុតក្នុងឆ្នាំ២០០២។ ការវិនិយោគផ្ទាល់ពី បរទេសផ្តោត​ជាសំខាន់លើការសាងសង់សណ្ឋាគារក្នុង ខេត្តសៀមរាប។ ផ្ទុយទៅវិញគេបានដឹងថាកន្លងមកមានការ ធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងឧស្សាហកម្មកាត់ដេរដោយសារ ការលុបចោលកូតាសំលៀកបំពាក់នៅចុងឆ្នាំ២០០៤។ តាមរយៈការស្ទង់មតិថ្មីៗរបស់វិទ្យាស្ថានសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាបានបង្ហាញថា នៅពេលរោង​ចក្រ​​​កាត់ដេរតូចៗកំពុងប្រឈមមុខ នឹងការបិទទ្វារក៏ដោយ ប៉ុន្តែរោងចក្រធំៗ​មួយចំនួនកំពុង​បន្ត​ពង្រីក​សមត្ថ​ភាព​​អាជីវកម្ម​របស់ពួកគេដែរ។

១.១-អត្រាកំណើនខ្ពស់របស់ប្រជាពលរដ្ឋ

(High Population Growth Rate)

ប្រទេសកម្ពុជា គឺជាប្រទេសមួយដលមានចំនួនប្រជា ជន​កើនឡើងយ៉ាងឆាប់​រហ័សក្នុង​ចំណោម​បណ្តាប្រទេសនា​នា​នៅ​​​លើពិភ​ព​លោ​ក។ ប្រជាជនបានកើនឡើងពី៦.៥ លាននាក់ក្នុងឆ្នាំ១៩៨០ ទៅ ១០.៧លាន ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៣ និង១៣.១លាននាក់ក្នុងឆ្នាំ២០០៤ ហើយចំនួននេះត្រូវ បានគេរំពឹងទុកថា នឹងកើនឡើងរហូតដល់១៥លាននាក់ ក្នុងឆ្នាំ២០១០។ ចំនួននេះនឹងកើនឡើង២០លាននាក់ ក្នុងឆ្នាំ២០២០ (តារាងកំណើនប្រជាជនពីឆ្នាំ១៩៩៨ ដល់ឆ្នាំ២០២០)។ ដោយសារប្រទេសមានសន្តិភាព និង សន្តិសុខដែលត្រូវបានពង្រឹងឡើងវិញ ជាពិសេសចាប់ពី ការរលំរលាយនៃអង្គការចាត់តាំងខ្មែរក្រហមបាននាំទៅដល់អត្រា​កំណើត និង ការមាន​ជីវជាតិ​យ៉ាង​​ឆាប់រហ័សក្នុង ទសវត្សទី១៩៨០។

១.២-ភាពគ្មានការងារធ្វើ (Underemployment)

បញ្ហាគ្មានការងារធ្វើគឺជាបញ្ហាដ៏សំខាន់ណាស់ ដែល ត្រូវដោះស្រាយ ជាពិសេសវិស័យកសិកម្ម   ដែ​លនៅមិន ទាន់ផលិតភាពបាន។ វិស័យ​កសិ​កម្មនៅ​កម្ពុជា​មិនសូ​វមាន​ភាពរី​កចម្រើន​ជឿន​លឿន​ឡើយ ក្នុ​ងរយៈពេល​ប៉ុន្មានឆ្នាំ កន្លងមកនេះ។ វាជាវិស័យទី៣ដែលត្រូវបា​នចាត់ទុកថា ជា​កាលានុវត្តភាព​សម្រាប់​​ការបង្កើ​ត​ឱ្យ​ប្រជាជន​មានការងារធ្វើ ជាពិសេសយុវវ័យដែល​ទើបនឹងមាន​អាយុស្វែងរកការងារធ្វើ​ក្នុង​មួយ​ឆ្នាំៗ។ មានការប៉ាន់ស្មានថា ក្នុងមួយឆ្នាំៗមាន យុវវ័យដែលទើ​បនឹងមានអាយុស្វែងរកការងារេ​ធ្វីបានកើន​ពី​១៥០០០០នាក់ ទៅ ២៥០០០០នាក់ ដែលជា សក្តានុ- ពលភាពនៃសង្គមមិនទាន់មានការរៀបរយមិនត្រូវបានយកចិត្ត​ទុ​កដាក់ដោយបណ្តាប្រទេសដែលផ្តល់ជំនួយ។

១.៣-ទេសន្តរ៍ប្រវេសន៍ (Migration)

សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាពឹងផ្អែកលើសលប់លើវិស័យ​កសិកម្ម ទទួលប្រជាជនរហូតដល់៧៣ភាគរយដែលបានស្រូបទាញឱ្យបម្រើក្នុងវិស័យនេះ។

កម្ពុជាមានអតុល្យ​ភាពប្រជាជន​ការធ្វើជំរឿនប្រជាជន ឆ្នាំ២០០៤បង្ហាញឱ្យឃើញថា ៦២ភាគរយ នៃចំនួនប្រ​ជា ជនសរុបមានអាយុ២៤ឆ្នាំ ឬក្មេងជាងនេះ។ ថ្វីបើអត្រា កំណើនថយចុះពី៤.០ភាគរយ នៅឆ្នាំ១៩៩៨ មកត្រឹម ៣.៣ភាគរយនៅឆ្នាំ២០០៣ កំណើនប្រជាជនកម្ពុជាក្នុង ទសវត្សឆ្នាំ១៩៨០ បានធ្វើឱ្យចំនួនប្រជាជនដែលមានអាយុ ចូលធ្វើការងារយ៉ាងច្រើន។ មានប្រជា​ជនប្រមាណ ១៥០.០០០នាក់ ទៅ​​​ ២០០.០០០នាក់ បានចូលរួមនៅក្នុង ទីផ្សារពលកម្មប្រចាំឆ្នាំ។ ​​

១.៤-ការអប់រំ និងការបណ្តុះបណ្តាល

គោលនយោបាយសំខាន់នៃផែនការយុទ្ធសាស្ត្រវិស័យអប់រំគឺ ត្រូវកែលម្អការចូលរៀន គុណភាព និងប្រសិទ្ធភាព សេវាអប់រំមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិ ពិសេសការបង្កើនចំនួន សិស្សប្រឡងជាប់ថ្នាក់ទី១២ នៅ​តំ​បន់ជនប​ទនិងតំបន់ ដាច់ស្រយាល។

ជាទូទៅអ​ត្រាឡើងថ្នាក់នៅមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិមាន ការកើនឡើង ពិសេសថ្នាក់ទី១២គឺសិស្សទ្បើង​​​ថ្នាក់សរុបកើន​ពី៣៦.៣% ទៅ ៤៥.៥% ចំណែកឯសិស្សស្រីកើនពី ៤២% ទៅដល់ ៥៤% ធៀបនឹង​ឆ្នាំ​សិ​ក្សាក​ន្លងមក។ អត្រាបោះបង់ការសិក្សាបានថយចុះពី៤៦% មកត្រឹម១៧.៩% ការបោះបង់​សិក្សា​របស់​​សិ​​ស្សស្រីបានថយចុះពី ៤៤% មក ៣១%។

២.តម្រូវការទីផ្សារការងារពលកម្ម (Demand for Jobs)

នៅពេលប្រទេសកម្ពុជា​បានធ្វើសមា​ហរណកម្មនៅក្នុង ស​ហគមន៍អន្តរជាតិ ទីផ្សារពល​កម្មក៏ត្រូវ​វិវត្ត​​ក្នុងគ្រប់ ទិដ្ឋភាពរបស់ខ្លួនទៅតាមនោះដែរ។ ប៉ុន្តែប្រទេសកម្ពុជា ធ្លាប់បា​នឆ្លង​កាត់​ពី​សង្គ្រាមស៊ីវិល និង ការបំផ្លិចបំផ្លាញគ្រប់ បែបយ៉ាងជាពិសេសការកា​ប់សម្លា​ប់ប្រជាជនកម្ពុជា​ដោ​យ រប​បក​ម្ពុ​ជា​ប្រជា​ធិ​បតេយ្យពីឆ្នាំ១៩៧៥ ដល់ ឆ្នាំ១៩៧៨ នោះការកសាងធនធា​នមនុស្សដែ​លមាននៅ​កម្ពុ​ជាទាំង ជំនាញកំរិតទាបមធ្យម ខ្ពស់ នៅក្នុងគ្រប់ផ្នែក គ្រប់វិស័​យគឺ ជាប្រ​ការចាំ​បាច់ណា​ស់ដើ​ម្បីឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការទាំង បច្ចុប្បន្ននិងអនាគតនៃទីផ្សារពលកម្មការងារទាំងនៅក្នុង ប្រទេស និងនៅ​ក្រៅ​ប្រទេស។

២.១-ការផ្គត់ផ្គង់ទីផ្សារការងារ (Supply of Jobs)

កម្ពុជាមានអតុល្យ​ភាពប្រជាជន ការធ្វើជំរឿនប្រជាជន ឆ្នាំ២០០៤បង្ហាញឱ្យឃើញថា ៦២ភា​គរយ​នៃចំនួនប្រជា ជនសរុបមានអាយុ២៤ឆ្នាំ ឬក្មេងជាងនេះ។ថ្វីបើអត្រា កំនើនថយចុះពី ៤.០ភា​គរយ នៅឆ្នាំ១៩៩៨ មកត្រឹម ៣.៣ ភាគរយនៅឆ្នាំ២០០៣ កំណើនប្រជាជនកម្ពុជាក្នុងទ​សវត្សឆ្នាំ១​៩៨០​ បានធ្វើឱ្យចំនួនប្រជាជនដែលមានអាយុ ចូលធ្វើការងារយ៉ាងច្រើន។

២.២-ការអនុវត្តគោលនយោបាយរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល អាណត្តិទី៣ និងយុទ្ធសាស្ត្រ (Government Policies and Strategies Implementation)

កន្លងមករាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីបង្កើតទីផ្សារការងារនៅកម្ពុជា និងការកាត់បន្ថយភា​ពក្រីក្រ ក្នុងចំណោមប្រជាជនរបស់ខ្លួន។ ក្នុងនោះគេអាចមើល ឃើញពីវិស័យមួ​យចំនួ​នដែ​ល រាជ​រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាសម្រេ​ច នូវស្នាដៃរបស់ខ្លួន ជាពិសេ​សពាក់ព័ន្ធ​នឹងគោល​នយោបា​យ បង្កើ​ន​ទីផ្សា​​រ​ការ​ងារពលកម្មរបស់ខ្លួនគឺ ទី១ យុទ្ធសាស្ត្រ ជំរុញឱ្យមានកំណើន និងការបង្កើតទីផ្សារការងារ ទី២ សមិទ្ធផល ក្នុងការបង្កើតទីផ្សារការងារនៅកម្ពុជា និងទី៣ ទិសដៅនៅពេ​លអនាគតក្នុ​ងការ​បង្កើតទី​ផ្សារកា​រងារ​។

៣. សន្និដ្ឋាន

សុរបសេចក្តីមកការបង្កើតទីផ្សារការងារពលកម្មអាច នឹងធ្វើទៅបាន លុះត្រាតែកំណែទំ​រង់គ្រប់វិ​ស័​យ​ ដែ​លបា​ន​បកស្រាយពីខាងលើត្រូវបានអនុវត្តឱ្យមានប្រសិទ្ធភាព និង ជាពិសេសការបង្កើ​តច្បាប់​ប្រឆាំង​​អំពើពុករលួយ ការបង្កើត ស្ថាប័នមួយដែលមានភាពអព្យាក្រឹត្យ និងមានអំ​ណាច សម្រាប់បង្ក្រា​បនូវ​ស​កម្ម​ភាពនៃអំពើពុករលួយដែលចាក់ ឬសក្នុងសង្គមកម្ពុជាតាំងពីយូរយារណាស់មកហើយដើម្បី កាត់​បន្ថយ​​អំពើ​ពុ​ក​រលួយឱ្យដល់កំរិតអប្បបរមា។ មិនតែ ប៉ុណ្ណោះ រាជរដ្ឋាភិបាល​បាននិងកំពុងកំណែ​ទម្រង់ប្រ​ព័ន្ធ   តុ​លាការរួមទាំងតុលាការពាណិជ្ជកម្មឱ្យមានភាពយុត្តិធម៌ និងមិនលំអៀងបក្ខពួក។ ជាលទ្ធផល​ប្រទេ​ស​កម្ពុ​ជា​​អាច   ទា​​ក់ទាញការវិនិយោគលើគ្រប់វិស័យក្នុងសកម្មភាព សេដ្ឋកិច្ចទោះបីជាប្រទេសកម្ពុ​ជា ជួបប្រទះ​នឹងការប្រកួត ប្រជែងខាងឧស្សាហកម្មពីបណ្តាប្រទេសនៅអាស៊ីដូចបានរៀបរាប់ខាងលើក្តី ក៏រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា​នឹងបើកទូលាយការ វិនិយោគទាំងផ្នែកកសិកម្មនិងសេវាកម្មទេសចរណ៍ ដើម្បី ស្រូបយកកម្លាំងពលកម្មឱ្យមានការងារធ្វើបានមួយផ្នែក ច្រើននាំឱ្យភាពគ្មានការងារធ្វើត្រូវបានកាត់បន្ថយហើយ ប្រជាពល​រដ្ឋមានចំនូលគ្រប់គ្រាន់សំរាប់ចិញ្ចឹមជីវិត។

គន្ថនិទ្ទេស

១- រដ្ឋធម្មនុញ្ញៃនព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ឆ្នាំ១៩៩៣

២- ច្បាប់ស្តីពីការងារ ឆ្នាំ១៩៩៧

៣- វចនានុក្រមសម្តេចព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត ភាគ ១-២ បោះពុម្ពឆ្នាំ ១៩៦៥ ដោយពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ

៤- បណ្ឌិត សួន រ៉ានី និង បណ្ឌិត ឡោ សុជាតិ «ផែនការអាជីវកម្ម៖ ការគ្រោងដំណើរការអាជីវកម្មទេសចរណ៍ និងបដិសណ្ឋារកិច្ច»ភ្នំពេញ៖ ឆ្នាំ ២០០៣ – ៣៥៧ទំព័រ

៥- ថោង ខុន និង បណ្ឌិត សួន រ៉ានី «ទេសចរណ៍៖ ម៉ាឃីតធីង និង ទីផ្សារ» ភ្នំពេញ៖ កញ្ញា ឆ្នាំ ២០០៣ – ៣៩២ទំព័រ

៦- ហ៊ីង ថូរ៉ាក់ស៊ី «ការអភិវឌ្ឍវិស័យវិនិយោគកម្ពុជា៖ គោលនយោបាយ និងការអនុវត្តន៍»ភ្នំពេញ ២០០២

៧-ហ៊ែល ចំរើន នីតិការងារ ឆ្នាំ២០០៥

៨- សុក ហាច និង Sarthi Acharya “របាយការណ៍ ស្តីពីសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា (លេខ ០២)” ភ្នំពេញ ២០០២

៩- ក្រុមប្រឹក្សាអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា «ឈានឡើងទៅមុខក្នុងការស្តារ និងអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជាតាមទស្សនវិស័យរយៈពេលវែង» ភ្នំពេញ ១៩៩៨ – ១២៧ទំព័រ

១០- ក្រសួងផែនការ “ផែនការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមកិច្ច ៥ឆ្នាំ លើកទី២ (២០០១-២០០៥)

១១- ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ “ព្រឹត្តិប័ត្រស្ថិតិ ប្រចាំខែ” ឆ្នាំទី៧ លេខ៨០ ខែសីហា ឆ្នាំ២០០២